Daar komt de herfst

herfst03

Weekspreuk 8 september-14 september

“Herfstachtig tempert zich
het zoeken naar zinnenprikkels;
In de openbaring van het licht
mengen zich ondoorzichtige nevelsluiers.
Ikzelf zie in ruimtewijdten
de winterslaap der herfst.
De zomer heeft aan mij zichzelf geheel gegeven.”
~Rudolf Steiner

Vanmorgen op de fiets rook ik het ineens. Die ene speciale geur, die mij doet denken aan de late zomer/vroege herfst. Aan kastanjes zoeken en pompoencake bakken. Aan boswandelingen in de warme zon na een regenbui.

Hoe kan ik die geur nou omschrijven…. bos en varens, bramen en lijsterbessen, rottende bladeren en nat gras, een warme zoete geur.

herfst01

Het licht is ook anders. Het licht is anders, de geuren zijn anders, het gevoel is anders. De bomen hangen vol met de vruchten van de herfst. Eikels, kastanjes, lijsterbessen. Langs de fietspaden hier in het Drentsche zijn volop bramen te vinden.

herfst02

Het is tijd. We willen er nog niet aan, maar het is tijd. Tijd om de uitbundige zomer los te laten en naar binnen te keren. De herfst heeft zoveel moois te bieden. De natuur trekt zich terug om kracht te verzamelen. Als mensen kunnen we hetzelfde doen. Na het luchtige buitenleven, de vrijheid van de zomer en vakantie, volgt nu het werkzame leven weer. De koude avonden waarop het al weer snel donker wordt drijven ons naar binnen. Leken we in de zomer wel van de lucht te kunnen leven, de herfst vraagt ons gebruik te maken van haar rijke, zoete en stevige smaken. Het is tijd om terug te keren naar de basis.

~Sanderijn van Vliet-Besterveldwww.antroposofiekind.nl

Geplaatst in Antroposofie, Zingen | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Michaël thuis vieren

01

Het is pas begin september, maar wat kan het al fris zijn ’s morgens vroeg. Donker ook nog, voor wie echt vroeg uit zijn bed moet. Gelukkig belooft de mist die langzaam optrekt dat het een mooie dag gaat worden. ’s Middags is de zon nog lekker warm, al laten sommige bomen al volop hun blaadjes op de grond dwarrelen.

Nu de scholen weer begonnen zijn en we weer een beetje gewend zijn aan het ritme, is het tijd om naar het Michaelsfeest uit te kijken. Voor mij luidt het Michaelsfeest het begin van de herfst in, het is een oogstfeest en een feest van moed en dapperheid. We vieren dat aartsengel Michael het kwaad overwint en uit de hemel verstoot. We staan stil bij onze eigen draken die verslagen willen worden, en herinneren ons dat wij het kwaad in de wereld willen bestrijden.

Op school wordt het uitgebreid gevierd. De kleuters vieren vooral het oogstfeest, het appelvrouwtje deelt appels uit en in het bos ontmoeten ze drie kabouters met wie ze een spelletje doen. De hogere klassen beproeven hun moed in spellen en ontmoeten de draak die door Sint Joris wordt bevochten en overwonnen. Maar hoe geef je dit feest thuis vorm?

02

Meestal valt Michael op een doordeweekse dag, kinderen naar school en ouders aan het werk. Als er al ruimte is om het feest thuis te vieren, blijft het meestal bij een maaltijd van soep en drakenbrood. En zo lang je nog jonge kinderen thuis hebt is dat ook prima. Versier de tafel met de eerste prachtige herfstschatten. Maak lekker appelmoes van de appeloogst en laat de kinderen helpen brood bakken. Misschien is de vorm van een draak nog wat te spannend, een gevlochten zwaard is dan ook een mooi symbool.

Vanaf zes jaar kan een verhaal of sprookje voorgelezen worden, passend bij de Michaelstijd. In het boek De drie bruiloftsgaven van Ineke Verschuren staan verhalen voor de herfsttijd. Natuurlijk kan het verhaal van Joris en de draak – de menselijke verbeelding van de strijd die Michael in de hemel voerde – gekozen worden, maar ook een sprookje als IJzeren Hans van Grimm is passend in deze tijd.

Om echt iets te doen kan er een vlieger gemaakt worden. Vliegeren verbeeldt twee dingen waar Michael voor strijdt: vrijheid en verantwoordelijkheid. Vrijheid in de vorm van de vlieger op de wind, en verantwoordelijkheid in de vorm van het touw waarmee we voorzichtig om moeten gaan om de vlieger te kunnen laten vliegen.

03

Als de kinderen wat ouder worden kunnen er draken verslagen gaan worden. Je eigen draak verslaan kost moed, maar vergt ook doorzettingsvermogen en hard werken. Met iets oudere kinderen is een gezamenlijke activiteit, die deze kwaliteiten vraagt, een manier om het feest van Michael te vieren. Klimmen, over een vuur springen of door het donker lopen zijn voorbeelden van activiteiten die moed vragen. Maar ook gezamenlijk een hele dag hard werken om de tuin winterklaar te maken is passend bij het Michaelsfeest door het harde werken en het doorzettingsvermogen dat dit vraagt.

Als volwassene kan je bij jezelf te rade welke draken je te verslaan hebt. Waar loop jij telkens weer tegenaan? Wat is jouw valkuil? Welk gesprek moet jij aangaan? Welke metaforische draak werkt tegen jou en zou je graag verslaan in het komende jaar? Ondertussen kan je je ook bezig houden met de vraag: “Welke draak versloeg ik het afgelopen jaar?” Hierover nadenken is bij uitstek geschikt om alleen te doen, maar in een gezamenlijk gesprek hierover tijdens de maaltijd kan je ook interessante inzichten opdoen. Een maaltijd die dan natuurlijk bestaat uit pompoensoep en een zelfgebakken drakenbrood.

~Sanderijn van Vliet-Besterveldwww.antroposofiekind.nl

Geplaatst in En ook, Jaarfeesten, Thuis | Getagged , | Een reactie plaatsen

Anti-hoofdluismiddeltje

01
Het nieuwe schooljaar is aan het opstarten en daarmee komen helaas vaak ook de kriebelbeestjes weer tevoorschijn. Je maakt gelukkig simpel een anti-hoofdluismiddeltje zonder chemicaliën. Kom maar op met die eerste schooldagen!

02
Je hebt nodig:
– lavendel (van een struik uit de tuin, of anders gedroogd uit de winkel)
– (biologische) tea treeolie
– schaar
– wekpot
– (biologische) olie: zonnebloem, olijf etc
– fles met verstuiver
– zeef of theedoek
– schaaltje(s)

03
Knip van een lavendelstruik de bloemstelen af. Knip minimaal een centimeter of 5 boven het bruine deel van de takken. Als je alleen bruine takken laat staan, sterft de struik af.

04
Eind augustus is de beste snoeitijd voor lavendel. Snoei daarom meteen de lavendel in de gewenste vorm. Nu niet korter dan ongeveer 2 centimeter boven de groene uitlopers.

05
Knip de stelen af tot vlak onder de bloemen en verzamel de bloemen in een weckpot. Als je de overgebleven stelen samenbindt, geven die nog wekenlang een lekkere geur af in je kledingkast.

06
Voeg olie toe aan de bloemen in de weckpot, zoveel dat alles onder de olie staat. Dan een dag of vier laten staan op een warme, droge plek (bijvoorbeeld in de vensterbank. Als je de olie sterker wilt maken, laat dan een takje lavendel in het flesje zitten.

01
Giet na ongeveer vier dagen de inhoud van de weckpot in een zeef of theedoek. De bloemen kunnen weg, de olie gaat in de verstuiver. Voeg dan de tea treeolie toe totdat het mengsel naar tea tree ruikt, maar niet hinderlijk is voor het kind of klasgenoten.
Gebruik je zelfgemaakte lavendelolie van een jaar geleden, dan wordt de spray wit of donkergeel. Met de ‘verse’ olie uit dit recept wordt de olie knalgeel.

07
Tenslotte het flesje goed afsluiten en schudden. ’s Morgens voor schooltijd even een paar keer sprayen op het haar en klaar!

~Maaike van Gelder-Sikkel – www.antroposofiekind.nl

Geplaatst in En ook, Handwerk | Getagged , , | Een reactie plaatsen

Pasen: feest van nieuw leven

image-3

Als je goed kijkt in de tuin, kun je het al zien: er ontstaat nieuw leven. Wat zo doods leek in de winter, begint te ontkiemen. Knoppen komen weer aan de bomen, de krokusbolletjes staan in bloei. De vaste planten komen weer op. In deze tijd van het jaar vieren we ook het paasfeest. We vieren Pasen elk jaar op een andere datum. Het wordt gevierd de eerste zondag na de eerste volle maan in de lente. (Voor de rekenaars onder u: Pasen valt dus op zijn vroegst op 22 maart en op zijn laatst op 25 april).
Pasen is voor Christenen naast Kerst het belangrijkste feest. Zij vieren dan de kruisdood en de opstanding van Jezus Christus. Pasen is echter niet alleen een christelijk feest. De Joden vierden immers allang hun Pesachfeest, het feest ter herdenking van hun uittocht uit Egypte, dat symbool stond voor bevrijding en een hoopvolle blik naar de toekomst.

image-2

Lentefeest
De traditie van het paasfeest gaat echter nog veel verder terug. Het is van oorsprong namelijk een lentefeest. Mensen vierden van oudsher dit keerpunt in de natuur; de terugkeer van de zon, de vruchtbaarheid van het land en de overwinning van het licht. Paasvuren, paaseieren, kuikens en hazen herinneren nog steeds aan deze symboliek. Vrijwel alle gebruiken en gewoontes van deze tijd kenmerken zich door verwijzingen naar oeroude symbolen van vruchtbaarheid en nieuw leven. Deze symboliek is in de loop der tijden vermengd met het christelijke verhaal van dood en herrijzenis door Jezus Christus. Voor christenen het begin van nieuw leven en hoop op een nieuwe, onbekende toekomst, bevrijd van aardse beslommeringen.
Pasen is dus het feest van opstanding uit de dood, de overwinning van de geest op de materie. Dat is natuurlijk een prachtig symbool. Maar hoe leg je dat nu aan kinderen uit? Het lijden van Christus aan het kruis is zo’n divers thema, met dat beeld kunnen kinderen niet veel. Hoe kunnen we kinderen dan toch de essentie van het paasfeest aanbieden in een voor hen geschikte vorm?

De paashaas
Kijk en hier komt de paashaas in beeld! Voor kinderen is de paashaas geen verzinsel maar een reële beleving. De paashaas brengt kinderen in een belevingswereld die vergelijkbaar is met die van ons volwassenen in de paastijd. Als je een kleuter in huis hebt, kun je dat merken. Een kind is er soms echt van overtuigd dat het de paashaas heeft gezien.
Waarom is het symbool hier een haas en niet iets anders? Een haas heeft van nature geen nest of hol, hij is altijd op de vlucht voor vijanden. Net als Christus die ook geen eigen woning had, maar rondzwierf.
De haas beschikt over het vermogen zich op te offeren voor een ander: als een haas achterna gezeten wordt door een ander dier, neemt een andere haas deze slachtofferrol soms over: uniek in de dierenwereld! En was het niet Christus die zich opofferde aan het kruis voor alle mensen?

image

Eieren zoeken
Maar wat heeft een haas met eieren te maken? Een haas is een symbool van vruchtbaarheid en een ei natuurlijk ook. Een ei heeft een harde buitenkant en zachte binnenkant met de kiem waaruit nieuw leven geboren kan worden. Deze levenskracht is onzichtbaar maar kan te zijner tijd wel de harde buitenkant doorboren. Het leven overwint daarmee de dood! Mooi toch!
De paashaas legt dit beeld dus in de tuinen van de kinderen. Het verlengde van dit beeld is het beeld van het geestelijke wezen van het kind zelf, dat nog verborgen in hem leeft, maar dat eens zal doorbreken. Dat is de diepere betekenis waarom de eieren voor het kind nog verstopt zijn. Een kind voelt dat en beleeft dat, zonder dat het zich daarvan bewust is.
De eieren worden verstopt in de tuin. Een tuin draagt het in zich iets te laten groeien. Zo kan het beeld van het ei, van de eigen goddelijke vonk, in het kind groeien. Hij moet de eieren wel zelf zoeken, dat is logisch. Het is een individueel gebeuren. Een ei aangereikt door iemand anders, dat is niet echt.
Als het kind een ei gevonden heeft, mag hij het kleuren: dat wil zeggen: hij mag zelf bepalen hoe hij zijn geestelijke kern later in de wereld zelf naar buiten zal dragen.
Ik vind dat een prachtig beeld! Vergezocht? Ik weet het niet. Als je goed naar je kind kijkt dan zie je dat zij nog echt in die beleving zitten. Tot zo ongeveer het zevende jaar. Een kind van 7 is inmiddels gewend steeds meer zijn uiterlijke zintuigen te gebruiken en slechts daarop te vertrouwen. Hij ziet hem eenvoudigweg niet. En wat hij niet ziet, bestaat voor hem niet langer.

Innerlijk leeft de paashaas echter in hem voort, in zijn hart, zonder dat hij zich daarvan bewust is. Hiermee is de kiem gelegd voor een religieuze beleving op latere leeftijd.
Laten we met deze beelden in ons achterhoofd dit jaar Pasen vieren! Een fijne tijd!

~Susan Snijders-van Eijk – www.antroposofiekind.nl

Geplaatst in Jaarfeesten | Getagged , | Een reactie plaatsen

Gevulde Paaskrans

01
Naast het eieren zoeken op de ochtend van Pasen, is de gevulde Paaskrans uit het boek “Leven met het jaar” van Christiane Kutik echt een traditie bij ons thuis. Een heerlijk zoet Paasbrood waar je met veel mensen van kunt genieten. Hieronder volgt het recept en mijn ervaringen met het maken er van.
Laat je vooral niet afschrikken door het recept, het is gemakkelijker dan je denkt. En heel erg de moeite waard! Lees vooral het recept eerst een keer helemaal door. En denk om de rijstijd, trek een halve dag uit voor deze krans.

Gevulde Paaskrans
(ca. 35 cm doorsnee, 24 porties)

Ingrediënten
Deeg:
500gr Lemairemeel, of bloem, of half bloem/half volkorenmeel
2 ¼ dl melk, lauwwarm
½ eetlepel gist, of 1 zakje droge gist
75gr harde boter
1 ½ theel zout
3 eetl stroop of 50gr suiker
3 eierdooiers of 2 kleine eieren
De geraspte schil van ½ citroen of van 1 sinaasappel

Vulling:
50 gr zeer zachte boter
5 eetl stroop of dunne honing
150 gr hazelnoten of amandelen, fijn gemalen
1 theel kaneel
1 grote appel (+/- 150 gr) geraspt
2 eetl room
100 gr krenten of rozijnen, of in stukjes gesneden en ontpitte dadels of abrikozen
Eventueel 50 gr in stukjes gehakte bittere chocola
1 aardappel ter grote van een ei, ingepakt in aluminiumfolie
Ca. 50 gr abrikozenmarmelade of bessengelei

Doe het meel voor het deeg in een deegkom en maak een kuiltje in het midden (houd ca. 50 gr achter om straks het deeg mee te kneden). Los de gist op in de melk en giet dit in het kuiltje. Roer van het midden uit met wat meel tot een slap deegje.
Leg hierOP de in zeer dunne plakjes gesneden boter en strooi er het zout op. Laat dit minstens een kwartier staan, tot zich blaasjes in het voordeeg hebben gevormd en het tot tweemaal zijn volume is gerezen.

02

Ik gebruikte droge gist, 1 zakje, mengde dat wel met de lauwwarme melk en volgde verder ook het recept. Er ontstonden geen blaasjes en het voordeeg was op dit punt ook niet gerezen, maar later rees het alsnog voldoende, geen paniek dus.

03

Roer de eieren met de stroop of suiker romig en roer er ook de citroenschil door. Doe dit op de boter in het kuiltje en roer dit alles tot een glad, nog kleverig deeg. Strooi het achtergehouden meel op het aanrecht en leg hierop het deeg.

Strooi er wat van het meel overheen en kneed alles tot een soepel deeg, dat niet meer aan de handen kleeft.

04

Ik had een vrij kleverig deeg, dus moest veel meer bloem toevoegen dan de voorgeschreven 50 gr, maar dat deed niets af aan de smaak uiteindelijk.

Doe het terug in de met wat bloem bestoven deegkom en laat het (in een plastic zak gestopt) tot tweemaal het volume rijzen. Als je geen haast hebt kun je het deeg ook in de koelkast laten rijzen (duurt een paar uur); in koude toestand laat het zich straks gemakkelijker uitrollen.
Ik maakte het deeg voor het avondeten, en ben er ’s avonds pas mee verder gegaan. Hier stond het eerst een tijdje op de vensterbank boven de verwarming, op het eind even in de koelkast voor de nodige kou.

Vermeng alle ingrediënten (behalve de krenten en chocola) voor de vulling en laat haar op kamertemperatuur een poos staan.

Rol het gerezen deeg uit tot een lap van 40X60 cm. Bestrijk de lap met de vulling, waarbij u aan één lange en aan de beide korte zijden 1 cm deeg vrij laat.
Strooi de krenten en de chocola op de vulling.
Bestrijk de lange lege rand met water en rol het deeg gelijkmatig maar losjes op en leg het zo, dat de sluiting eronder ligt.

05

Snijd nu de rol met een scherp mes overlangs in twee helften en vlecht deze tot een krans. Ik legde de rol eerst op een stuk bakpapier vóór ik hem ging snijden, zo kon ik de krans later gemakkelijk -met hulp- op de bakplaat leggen.
Doe dit van het midden uit en zó, dat de gesloten kant onder ligt. Leg de krans op de bakplaat en schuif de uiteinden dicht tegen elkaar aan. Probeer deze sluiting met de vingers zo goed mogelijk af te werken.

Smeer de helft van de ingepakte aardappel royaal in met boter en druk hem met dit gedeelte stevig in het sluitstuk van de krans. Dek de krans af met vershoudfolie en laat hem nog wat na rijzen, bijna tot twee keer het oorspronkelijke volume. Stop rozijnen, die echt bovenop kwamen liggen, met een puntig mesje terug in het deeg.

Voor het rijzen:


06
Na het rijzen:

07

Verwarm de oven voor.

Bakken:
Ca. 25 minuten bij 180 °C, onderste richel.
Ik bakte hem dit jaar niet op de onderste richel, omdat vorige keer de onderkant wat verbrand was. Toen de krans mooi op kleur was legde ik er wat aluminiumfolie over om verdere verkleuring van de bovenkant te voorkomen.
Verwarm de marmelade of gelei met een eetlepel water en bestrijk hiermee de nog hete krans. Verwijder de aardappel. Laat de krans op een taartrooster afkoelen en bewaar hem in een taarthoes of stop hem, mét de taartschaal, in een ruime plastic zak. Op een koele plaats (niet de koelkast) blijft hij 2-3 dagen goed.
Vlak voor het serveren kun je in het door de aardappel gemaakte holletje een minibloemstukje van de eerste voorjaarsbloemetjes zetten of er een bijzonder mooi geverfd ei in leggen.
Ik legde er gekleurde paaseitjes in.
Snijd dit pronkstuk pas aan tafel in porties.

08

Eet smakelijk!

~Sanderijn van Vliet-Besterveldwww.antroposofiekind.nl

Geplaatst in Jaarfeesten | Getagged , , , | Een reactie plaatsen